Shloka 9
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
देवर्षिविषयान् ज्ञात्वा योगानामपि चेश्वरान् | प्रजापतीनां विषयान् ब्रह्मणो विषयांस्तथा
bhīṣma uvāca | devarṣi-viṣayān jñātvā yogānām api ceśvarān | prajāpātīnām viṣayān brahmaṇo viṣayāṁs tathā ||
ភីष្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រនៃមនុស្ស! អ្នកណាដែលបានដឹងដែន និងវត្ថុអារម្មណ៍របស់ទេវឥសី; ហើយបានដឹងអំណាចអធិបតីនៃយោគៈទាំងឡាយ; និងដែនរបស់ព្រះប្រជាបតិ និងរបស់ព្រះព្រហ្ម—នោះគេបានការយល់ឃើញច្បាស់អំពីវិសាលភាព និងព្រំដែននៃស្ថានភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ទាំងអស់។ ដោយចំណេះដឹងបែងចែកនេះ អ្នកស្វែងរកក្លាយជាសមស្របសម្រាប់មាគ៌ាខ្ពស់ ដែលនាំឲ្យឆ្លងផុតពីការចងជាប់នឹងវត្ថុអារម្មណ៍ និងទៅរកមោក្ខ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True spiritual progress requires discerning knowledge of even the highest cosmic and yogic attainments—understanding their ‘domains’ (viṣayas) and limits—so that the seeker does not mistake exalted experiences for final liberation and instead cultivates detachment and the liberating path.
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and liberation. Here he continues a philosophical exposition, pointing to comprehensive knowledge of cosmic hierarchies (devarshis, Prajapatis, Brahma) and yogic powers as part of the discriminative wisdom that supports moksha-oriented practice.