Shloka 51
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
देहदोषांस्तथा ज्ञात्वा तेषां दुःखं च तत्त्वतः । देहविक्लवतां चैव सम्यग विज्ञाय तत्त्वतः
dehadoṣāṁs tathā jñātvā teṣāṁ duḥkhaṁ ca tattvataḥ | dehaviklavtāṁ caiva samyag vijñāya tattvataḥ ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ដោយបានដឹងច្បាស់ពីកំហុសទាំងឡាយដែលមានជាប់ក្នុងរាងកាយ ហើយដឹងដោយសច្ចៈពីទុក្ខដែលកើតចេញពីវា ក៏គួរតែពិចារណាឲ្យត្រឹមត្រូវតាមពិតអំពីភាពទន់ខ្សោយ និងការរវល់រវាយរបស់រាងកាយផងដែរ។ ដោយមើលឃើញដែនកំណត់នៃសាច់ឈាម និងទុក្ខផលរបស់វា ដោយមិនបោកបញ្ឆោតខ្លួនឯង មនុស្សនោះក្លាយជាសមស្របសម្រាប់ភាពមាំមួន ការគ្រប់គ្រងខ្លួន និងការយល់ដឹងខ្ពស់។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
To cultivate truthful discernment about the body: recognize its inherent defects, understand the suffering that follows from them, and clearly perceive bodily frailty. This realism supports ethical steadiness and detachment, reducing delusion-driven attachment.
In Shanti Parva, Bhishma continues instructing Yudhishthira on dharma and the path to peace after the war. Here he emphasizes reflective insight into embodied suffering as part of a broader teaching on restraint, dispassion, and right understanding.