Shloka 31
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
गतिं चाप्यशुभां ज्ञात्वा नूपते पापकर्मिणाम् | वैतरण्यां च यद् दुःखं पतितानां यमक्षये
gatiṁ cāpy aśubhāṁ jñātvā nṛpate pāpakarmiṇām | vaitaraṇyāṁ ca yad duḥkhaṁ patitānāṁ yamakṣaye pṛthvīnātha |
ភីष្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ដោយបានដឹងច្បាស់អំពីគោលដៅអមង្គលដែលរង់ចាំអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាប ហើយក៏បានដឹងអំពីទុក្ខវេទនារបស់សត្វដែលធ្លាក់ចុះនៅក្នុងលោកយម—ជាពិសេសទារុណកម្មនៅទន្លេវៃតរṇី—មនុស្សគួរតែប្រុងប្រយ័ត្ន និងត្រួតពិនិត្យអាកប្បកិរិយារបស់ខ្លួន។»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma urges the king to recognize that sinful actions lead to an inauspicious post-mortem fate, vividly symbolized by suffering in Yama’s realm and the Vaitaraṇī; awareness of consequences should motivate ethical self-restraint and dharmic conduct.
In the Shanti Parva’s instruction to the ruler, Bhishma continues a moral discourse: he points to the grim destiny of wrongdoers and invokes Yama’s domain and the Vaitaraṇī river as images of punitive suffering, strengthening his counsel on righteous governance and personal conduct.