Shloka 20
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
विष्णु क्रान्ते बले शक्रं कोष्ठे सक्ते तथानलम् । अप्सु देवीं समासक्तामपस्तेजसि संश्रिता:
viṣṇu-krānte bale śakraṁ koṣṭhe sakte tathānalam | apsu devīṁ samāsaktām apas-tejasi saṁśritāḥ ||
ភីष្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចលនា និងការគាំទ្រ» ត្រូវបានដាក់ស្ថិតនៅក្នុងវិષ્ણុ; «កម្លាំង» ត្រូវបានដាក់ស្ថិតនៅក្នុងឥន្ទ្រ (សក្រ)។ ក្នុងពោះ (ទីកន្លែងរំលាយអាហារ) អគ្គិ (ភ្លើង) ត្រូវបានដាក់ឲ្យស្ថិត។ ទេវីភ្ជាប់ជិតស្និទ្ធនឹងទឹក ហើយទឹកអាស្រ័យលើតេជៈ (ថាមពលភ្លើង)។ នេះបង្ហាញលំដាប់នៃការពឹងផ្អែកគ្នានៃសកលលោក៖ អំណាចនីមួយៗស្ថិតលើមូលដ្ឋានខ្ពស់ជាង ដើម្បីរំលឹកថា កម្លាំងលោកិយ និងធាតុទាំងឡាយមិនឯករាជ្យទេ ប៉ុន្តែពឹងលើគ្រឹះកោសល្យកូស्मिकដ៏ជ្រាលជ្រៅ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a hierarchy of support among powers and elements: gods and forces function by resting in deeper principles. This encourages humility and dharmic insight—recognizing that personal or worldly power is derivative, sustained by a larger cosmic order.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on higher knowledge and right understanding. Here he presents a cosmological mapping—linking deities and elements—to show how creation is structured through mutual dependence and ultimate grounding.