Shloka 40
अव्यक्तकालमान-निर्णयः
Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind
हंस उवाच अज्ञानेनावृतो लोको मात्सर्यान्न प्रकाशते | लोभात् त्यजति मित्राणि संगात् स्वर्ग न गच्छति,हंसने कहा--देवताओ! अज्ञानने इस लोकको आवृत कर रक््खा है। आपसमें डाह होनेके कारण इसका स्वरूप प्रकाशित नहीं होता। मनुष्य लोभसे मित्रोंका त्याग करता है और आसक्तिदोषके कारण वह स्वर्गमें नहीं जाने पाता
haṃsa uvāca ajñānenāvṛto loko mātsaryān na prakāśate | lobhāt tyajati mitrāṇi saṅgāt svargaṃ na gacchati ||
ហង្សបានមានព្រះវាចា៖ «លោកនេះត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយអវិជ្ជា; ដោយសារការច្រណែន វាមិនភ្លឺចេញតាមសភាពពិតរបស់វាទេ។ ដោយសារលោភ មនុស្សបោះបង់មិត្តភក្តិ; ហើយដោយសារការចងចិត្តជាប់ពាក់ព័ន្ធ គេមិនអាចឈានដល់សួគ៌បានឡើយ»។
हंस उवाच
Educational Q&A
Ignorance veils discernment; envy prevents clarity, greed destroys friendship, and attachment obstructs higher attainment (svarga). The verse urges inner purification—freedom from envy, greed, and clinging—as a basis for dharmic life and spiritual progress.
In Śānti Parva’s didactic setting, the Haṃsa delivers a moral instruction, diagnosing common inner faults (ignorance, envy, greed, attachment) and stating their consequences for social bonds and posthumous destiny.