Shloka 12
Vidyā–Avidyā and the Twenty-Fifth Principle
Sāṃkhya–Yoga Clarification
निर्वेदादात्मसम्बोध: सम्बोधाच्छास्त्रदर्शनम् । शाल्त्रार्थदर्शनाद् राज॑ंस्तप एवानुपश्यति
nirvedād ātma-sambodhaḥ | sambodhāc chāstra-darśanam | śāstrārtha-darśanād rājan tapa evānupaśyati ||
បារាសរៈបានមានពាក្យថា៖ «ពីការមិនជាប់ចិត្ត (វៃរាគ្យ) កើតមានការភ្ញាក់ដឹងខ្លួនឯង។ ពីការភ្ញាក់ដឹងនោះ កើតមានការបែរមុខទៅរកគម្ពីរ (សាស្ត្រ) ដោយត្រឹមត្រូវ។ ហើយពេលយល់ច្បាស់នូវអត្ថន័យ និងចេតនារបស់គម្ពីរ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ នោះគេឃើញថា “តបស” — ការអត់ធ្មត់ ការគ្រប់គ្រងខ្លួន និងការអនុវត្តខាងក្នុង — ជាមធ្យោបាយដ៏ពិតសម្រាប់សេចក្តីសុខសាន្ត និងគុណធម៌វិញ្ញាណ»។
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse presents a spiritual progression: dispassion (nirveda) leads to Self-awakening (ātma-sambodha); Self-awakening leads to sincere engagement with scripture; and understanding scripture’s meaning culminates in valuing tapas—disciplined austerity—as the effective means to true good.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation-oriented conduct, the sage Parāśara addresses a king, explaining how inner detachment matures into Self-knowledge, then into scriptural inquiry, and finally into commitment to austerity as a practical path.