Shloka 40
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
पुंस्त्वोपघातं कालेन दर्शनोपरमं तथा । बाधिरय॑ प्राणमन्दत्वं यः पश्यति स मुच्यते
puṁstvopaghātaṁ kālena darśanoparamaṁ tathā | bādhiryaṁ prāṇamandatvaṁ yaḥ paśyati sa mucyate ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «តាមលំដាប់កាល វេលាបំផ្លាញកម្លាំងបុរសភាព; ការមើលឃើញក៏រលត់ទៅ; ការស្តាប់ក៏ក្លាយជាថ្លង់; ហើយកម្លាំងជីវិតក៏ខ្សោយយ៉ាងខ្លាំង។ អ្នកណាដែលមើលឃើញសច្ចធម៌ទាំងនេះជានិច្ច ហើយពិចារណាលើវា នោះរួចផុតពីចំណងលោកិយ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Contemplation of impermanence—how time inevitably erodes strength, senses, and vitality—cultivates dispassion (vairāgya) and loosens attachment, leading toward liberation from saṁsāra.
In the Śānti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and the path to inner peace; here he emphasizes reflective awareness of aging and decline as a practical means to detach from worldly clinging.