Shloka 14
जनक–पराशर संवादः — वर्ण-गोत्र-धर्मविचारः
Janaka–Parāśara: Varṇa, Gotra, and Dharma Inquiry
यदूर्ध्व पादतलयोरवाड़ मूर्थ्नश्व॒ पश्यसि । एतस्मिन्नेव कृत्स्नेयं वर्तते बुद्धिरन्तरे
yad ūrdhvaṃ pāda-talayor avāṅ mūrdhnaś ca paśyasi | etasminn eva kṛtsneyam vartate buddhir antare ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ចាប់ពីលើបាតជើងឡើងទៅដល់កំពូលក្បាល—គ្រប់ផ្នែកនៃរាងកាយដែលអ្នកឃើញ—នៅក្នុងស៊ុមទាំងមូលនេះ ពុទ្ធិ (បញ្ញា) ដំណើរការ និងពេញលេញពាសពេញខាងក្នុង។ ព្រះបន្ទូលនេះបង្ហាញពីវត្តមានដ៏ល្អិតនៃបញ្ញា ដែលស្ថិតនៅទូទាំងជីវិតមានរាងកាយ ដឹកនាំការវិនិច្ឆ័យ និងអាកប្បកិរិយា»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That buddhi—the inner faculty of discernment—operates throughout the embodied person; it is not confined to a single spot but pervades the whole living frame, enabling judgment and ethical choice.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and inner principles; here he explains the pervasive functioning of buddhi within the body as part of a broader teaching on the self and right understanding.