Shloka 44
परिव्राजक-आचारः (Conduct of the Wandering Renunciant) — Mahābhārata, Śānti-parva 269
एषैव निष्ठा सर्वत्र यत् तदस्ति च नास्ति च । एतदन्त च मध्यं च सच्चासच्च विजानतः
eṣaiva niṣṭhā sarvatra yat tad asti ca nāsti ca | etad antaṁ ca madhyaṁ ca saccāsacca vijānataḥ ||
កបិលៈ «នេះហើយជាសេចក្តីសន្និដ្ឋានដាច់ខាតនៅគ្រប់ទីកន្លែងក្នុងសាស្ត្រៈ អ្វីៗដែលលេចឡើង ត្រូវបានចាត់ថាមាននៅពេលកំពុងលេចឡើង; ប៉ុន្តែនៅក្នុងទស្សនៈនៃចំណេះដឹងខ្ពស់បំផុត វាត្រូវបានបដិសេធ ហើយដូច្នេះក៏មិនមាន។ សម្រាប់អ្នកដឹងដែលចេះបែងចែកសច្ចៈ និងអសច្ចៈ ព្រហ្ម—ដែលត្រូវបាននិយាយថាមានទាំង “មាន” និង “មិនមាន” ក្នុងទំនាក់ទំនងនឹងការលេចឡើង—ជាដើម កណ្ដាល និងចុងនៃលោកទាំងមូលនេះ»។
कपिल उवाच
Educational Q&A
The verse states a pan-śāstric conclusion: the world is experienced as existent while it appears, but from the standpoint of highest knowledge it is sublated; the wise discern the interplay of sat/asat and recognize Brahman as the ultimate ground—spoken of as the beginning, middle, and end of the cosmos.
In Śānti Parva’s didactic discourse, Kapila instructs on liberation-oriented knowledge, emphasizing how a knower interprets worldly phenomena: valid for experience, yet not ultimately real, with Brahman as the underlying reality to be realized.