Shloka 17
मोक्षोपाय-निर्णयः
Determination of the Means to Liberation
हुमत्सेन उवाच यत्र यत्रैव शक््येरन् संयन्तुं समये प्रजा: । स तावान प्रोच्यते धर्मो यावन्न प्रतिलड्घ्यते
Humatsena uvāca | yatra yatraiva śakyeran saṁyantuṁ samaye prajāḥ | sa tāvān procyate dharmo yāvanna pratilaghyate ||
ហុមត្សេនៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «កូនអើយ! នៅទីណា និងពេលណាដែលអាចគ្រប់គ្រងប្រជាជនឲ្យស្ថិតនៅក្នុងព្រំដែននៃរបៀបរបបដ៏ត្រឹមត្រូវបាន នៅទីនោះវិធាននោះហៅថា “ធម៌”។ តែការរៀបចំនោះគួររក្សាទុកត្រឹមតែពេលដែលវាមិនរំលោភធម៌ខ្លួនវាផ្ទាល់»។
हुमत्सेन उवाच
Educational Q&A
Regulation of society is itself dharma only to the extent that it stays within dharma’s limits; governance must not become a pretext for violating righteousness.
Humatsena instructs his son on statecraft and moral governance, defining dharma pragmatically as the permissible scope of social restraint that does not cross into adharma.