Shloka 20
Adhyāya 249 — Mṛtyu-prādurbhāvaḥ (The Manifestation of Death) / Restraint of Tejas and Ordered Saṃhāra
Devanagari script
आत्मनो व्यापिनो ज्ञानमिदं पुत्रानुशासनम् | प्रयताय प्रवक्तव्यं हितायानुगताय च,बेटा! यह उपदेश व्यापक आत्माका ज्ञान करानेवाला है। जो संयतचित्त, हितैषी और अनुगत भक्त हो, उसीके समक्ष इसका वर्णन करना चाहिये
Transliteration
ātmano vyāpino jñānam idaṃ putrānuśāsanam | prayatāya pravaktavyaṃ hitāyānugatāya ca ||
Translation
វ្យាសបានមានព្រះវាចា៖ «កូនអើយ! ឧបদেশនេះមានបំណងបើកបង្ហាញចំណេះដឹងអំពីអាត្មាដែលសព្វទីសព្វកាល។ គួរប្រាប់តែចំពោះអ្នកដែលមានវិន័យ និងប្រុងប្រយ័ត្ន មានចេតនាធ្វើប្រយោជន៍ដល់អ្នកស្តាប់ ហើយជាសិស្សស្មោះត្រង់—ដើម្បីឲ្យវាក្លាយជាការណែនាំមានប្រយោជន៍ មិនមែនពាក្យសម្តីទទេ»។
Word by Word
आत्मनःof the Self
आत्मनः:
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
व्यापिनःall-pervading
व्यापिनः:
TypeAdjective
Rootव्यापिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta
TypeNoun
Rootज्ञान
FormNeuter, Nominative, Singular
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative, Singular
पुत्रO son
पुत्र:
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Vocative, Singular
अनुशासनम्instruction, teaching
अनुशासनम्:
TypeNoun
Rootअनुशासन
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रयतायto/for the disciplined (self-controlled) person
प्रयताय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootप्रयत
FormMasculine, Dative, Singular
प्रवक्तव्यम्should be spoken/expounded
प्रवक्तव्यम्:
TypeVerb
Rootवच्
FormGerundive (तव्यत्), Neuter, Nominative, Singular, Passive-necessitative
हितायfor (his) welfare
हिताय:
Sampradana
TypeNoun
Rootहित
FormNeuter, Dative, Singular
अनुगतायto/for the devoted follower (obedient one)
अनुगताय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootअनुगत
FormMasculine, Dative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaS
son (putra, addressed listener)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes