Shloka 23
Bhūta-guṇa-saṃkhyāna
Enumeration of the Properties of the Elements and Cognitive Faculties
यथा मत्स्योडद्धिरन्य: स्यात् सम्प्रयुक्तो तथैव तौ । मशकोदुम्बरौ वापि सम्प्रयुक्तो यथा सह
yathā matsyo ’bdhir anyaḥ syāt samprayukto tathaiva tau | maśakodumbarau vāpi samprayukto yathā saha ||
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ «ដូចត្រី និងសមុទ្រ ជាប្រភេទខុសគ្នា ប៉ុន្តែភ្ជាប់គ្នាតាមទំនាក់ទំនងធម្មជាតិ ដូច្នោះដែរ ពួកវាទាំងពីរ។ ឬម្តងទៀត ដូចមូស និងឧទុម្ពរ (ដើម/ផ្លែឧទុម្ពរ) ទោះខុសគ្នាខ្លាំង ក៏នៅតែភ្ជាប់គ្នា ពេលបានមកជួបគ្នា»។
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that association or linkage can exist even between fundamentally dissimilar beings; difference in nature does not prevent a real connection, whether by dependence, proximity, or circumstance.
Vyāsa illustrates a point through vivid comparisons—fish with the sea, and a mosquito with an udumbara—showing how ‘those two’ (previously mentioned in the discourse) are connected despite being unlike.