Shloka 18
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
जिसे सम्पूर्ण प्राणियोंसे अभय प्राप्त है तथा जिसकी ओरसे किसी भी प्राणीको कोई भय नहीं है, उस मोहमुक्त पुरुषको किसीसे भी भय नहीं होता ।।
vyāsa uvāca | yasya sarvabhūtebhyo 'bhayaṃ prāptaṃ yasya ca sarvabhūtebhyo na bhayaṃ bhavati, tasya mohavimuktasya puruṣasya kutaścid api na bhayaṃ bhavati || yathā nāgapade 'nyāni padāni padagāminām | sarvāṇy evāpidhīyante padjātāni kuñjare || evaṃ sarvo dharmo 'rthaś ca ahiṃsāyām antarbhavati | yo hi na hiṃsati kaṃcit sa sadā amṛto bhūtvā nivāsati ||
វ្យាសៈ៖ អ្នកដែលសត្វលោកទាំងអស់ទទួលអភ័យពីគាត់ ហើយគាត់ក៏មិនធ្វើឲ្យសត្វណាមួយភ័យ—បុរសនោះដែលរួចផុតពីមោហៈ មិនមានអ្វីត្រូវភ័យពីអ្នកណាទេ។ ដូចជាស្នាមជើងរបស់សត្វដើរដោយជើងទាំងអស់ ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់នៅក្នុងស្នាមជើងដំរី ដូច្នោះដែរ ធម៌ និងអត្ថទាំងមូល ស្ថិតនៅក្នុងអហിംសា (ការមិនហិង្សា)។ អ្នកដែលមិនបង្កហិង្សាចំពោះអ្នកណា រស់នៅជានិច្ចដូចជា «អម្រឹត»—រួចផុតពីចំណងនៃកំណើត និងមរណៈជាបន្តបន្ទាប់។
व्यास उवाच
Educational Q&A
Non-violence (ahiṃsā) is presented as the comprehensive root of ethical life: it gathers within itself the aims of dharma (righteousness) and artha (well-being). A person who gives fearlessness to all beings, harming none, becomes inwardly fearless and moves toward ‘deathlessness’—freedom from saṃsāra.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Vyāsa delivers a moral instruction emphasizing ahiṃsā. He uses a vivid simile—other footprints disappearing within an elephant’s footprint—to argue that diverse virtues and practical goods are ultimately contained within the single principle of non-harm.