Shloka 1
Adhyāya 241: Guṇa-sṛṣṭi, Kṣetrajña-sākṣitva, and Śama through Ātma-jñāna (गुणसृष्टिः, क्षेत्रज्ञसाक्षित्वं, शमः)
अपन बक। है २ >> एकचत्वारिशर्दाधिकद्विशततमो< ध्याय: कर्म और ज्ञानका अन्तर तथा ब्रह्माप्राप्तिके उपायका वर्णन शुक उवाच यदिदं वेदवचनं कुरु कर्म त्यजेति च । कां दिशं विद्यया यान्ति कां च गच्छन्ति कर्मणा
Śuka uvāca: yad idaṃ vedavacanaṃ kuru karma tyajeti ca | kāṃ diśaṃ vidyayā yānti kāṃ ca gacchanti karmaṇā ||
សុកៈបានទូលសួរ៖ «ព្រះបិតា! ក្នុងវេទ មានពាក្យបញ្ជាពីរប្រភេទ—‘ចូរធ្វើកម្ម’ និង ‘ចូរលះបង់កម្ម’។ ខ្ញុំចង់ដឹងថា៖ មនុស្សម្នាក់ពេលលះបង់កម្មដោយវិជ្ជា (ចំណេះដឹង) នោះគេឆ្ពោះទៅទិសណា ឬស្ថានភាពអ្វី? ហើយដោយការធ្វើកម្ម គេបានដល់គោលដៅអ្វី?»
शुक उवाच
Educational Q&A
The verse frames a classic Vedic tension: some passages enjoin ritual and duty (karma), while others praise renunciation (tyāga) grounded in knowledge (vidyā). Śuka asks how these two paths differ in their respective outcomes—worldly/heavenly attainments through action versus liberation-oriented attainment through knowledge.
Śuka, the son-disciple, questions his father (implicitly Vyāsa) about apparently conflicting Vedic instructions. He seeks a clear account of the ‘destinations’ reached by those who renounce action through knowledge and by those who pursue action as prescribed duty.