Shloka 6
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
धृत्या शिक्षोदरं रक्षेत् पाणिपादं च चक्षुषा
dhṛtyā śiśnodaraṁ rakṣet pāṇipādaṁ ca cakṣuṣā | sattvasaṁsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati ||
ព្រះវ្យាសៈ «ដោយធម៌ធន់ (ធ្រឹតិ) គួរតែការពារអង្គបង្កើតពូជ និងពោះ—គឺទប់ស្កាត់ការលួងលោមផ្លូវកាម និងការចងចិត្តលើអាហារ។ ដោយការប្រុងប្រយ័ត្ននៃភ្នែក គួរតែទប់ដៃ និងជើង មិនឲ្យវង្វេងទៅក្នុងអំពើខុស។ ហើយដោយបណ្តុះសត្តវៈ បុរសមានសមាធិលើខ្លួនឯង ក៏សមស្របក្នុងការកាត់ផ្តាច់ភាពងងុយដេក (ភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងការធ្វេសប្រហែស)។»
व्यास उवाच
Educational Q&A
Guard the roots of misconduct—sexual impulse and appetite—through fortitude; keep actions (hands and feet) under the supervision of awareness (the eyes); and cultivate sattva to overcome sleep as lethargy and negligence, thereby sustaining dharmic conduct.
In Śānti Parva’s instruction on right living and inner discipline, Vyāsa delivers a practical regimen of self-restraint: regulate bodily appetites, monitor outward actions, and refine the mind through sattvic cultivation so that one becomes vigilant and ethically steady.