Shloka 22
Śaṅkha–Likhita Upākhyāna: Daṇḍa, Confession, and the Purification of Kingship (शङ्ख-लिखितोपाख्यानम्)
विच्छिद्यन्ते समारब्धा सिद्धान्ते चापि दैवत:ः । कृते पुरुषकारे तु नैनः स्पृशति पार्थिवम्
vicchidyante samārabdhā siddhānte cāpi daivataḥ | kṛte puruṣakāre tu nainaḥ spṛśati pārthivam ||
វៃសម្បាយនៈបាននិយាយ៖ «ការងារដែលបានចាប់ផ្តើម អាចត្រូវផ្តាច់បាត់ពេលវាសនាប្រែទៅអវិជ្ជមាន ហើយអាចសម្រេចបានពេលវាសនាអនុគ្រោះ។ ប៉ុន្តែបើព្រះមហាក្សត្របានប្រឹងប្រែងដោយបុរសភាពតាមគួរ—even បើមិនបានជោគជ័យ—បាបមិនប៉ះពាល់ដល់ព្រះអង្គឡើយ»។
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse balances destiny (daiva) with human initiative (puruṣakāra): outcomes may depend on fate, but moral accountability depends on whether one has made proper effort. A ruler who acts with due diligence and right exertion is not stained by sin merely because the result fails.
In the didactic discourse of the Śānti Parva, Vaiśampāyana states a general principle for governance and conduct: enterprises can fail or succeed according to destiny, yet ethical blame does not attach to a king who has fulfilled his duty through appropriate personal effort.