Shloka 21
धर्मद्वयं हि यो वेद स सर्वज्ञ: स सर्ववित् । स त्यागी सत्यसंकल्प: सत्य: शुचिरथेश्वर:,जो प्रवृत्ति और निवृत्तिरूप दो प्रकारके धर्मको जानता है, वही सर्वज्ञ, सर्ववेत्ता, त्यागी, सत्यसंकल्प, सत्यवादी, पवित्र और समर्थ होता है
dharmadvayaṃ hi yo veda sa sarvajñaḥ sa sarvavit | sa tyāgī satyasaṅkalpaḥ satyaḥ śucir atheśvaraḥ ||
វ្យាសៈបានមានព្រះវាចា៖ «អ្នកណាដឹងធម៌ពីរប្រភេទ—ធម៌នៃការចូលរួមក្នុងកិច្ចការត្រឹមត្រូវ (ប្រវ្រឹត្តិ) និងធម៌នៃការដកខ្លួន (និវ្រឹត្តិ)—អ្នកនោះក្លាយជាអ្នកដឹងទាំងអស់ និងយល់ឃើញច្បាស់លាស់។ មនុស្សដូច្នោះជាអ្នកលះបង់ មានសេចក្តីប្តេជ្ញាចិត្តលើសច្ចៈ និយាយសច្ចៈ ប្រព្រឹត្តសច្ចៈ មានចិត្តស្អាតបរិសុទ្ធ និងមានសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងដោយយុត្តិធម៌»។
व्यास उवाच
Educational Q&A
Knowing both dimensions of dharma—pravṛtti (responsible engagement in action) and nivṛtti (withdrawal/renunciation oriented to liberation)—is presented as complete wisdom. This integrated understanding yields ethical excellence: renunciation without hypocrisy, truthfulness in intention and speech, inner purity, and the capacity for self-mastery.
In Śānti Parva’s instruction on dharma, Vyāsa states a criterion for true spiritual-ethical authority: the person who comprehends the two paths of dharma is described through a chain of virtues (omniscience/discernment, renunciation, truthful resolve, truthfulness, purity, and mastery), emphasizing the ideal knower as a moral exemplar.