Shloka 21
Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
अथ श्चैतां गतिं गत्वा वायव्यं सूक्ष्ममप्युत । अशुक्लं चेतस: सौक्ष्म्यमप्युक्तं ब्राह्मणस्य वै
atha ścaitāṁ gatiṁ gatvā vāyavyaṁ sūkṣmam apy uta | aśuklaṁ cetasaḥ saukṣmyam apy uktaṁ brāhmaṇasya vai ||
ព្រះវ្យាសៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «បន្ទាប់ពីដើរតាមផ្លូវនោះទៅទៀត សូម្បីតែគោលការណ៍ខ្យល់ដ៏ល្អិត ក៏ត្រូវបានឈានដល់ ហើយឆ្លងកាត់ទៅផង។ គេបង្រៀនថា សម្រាប់ព្រាហ្មណៈ (អ្នកស្វែងរកដោយសមាធិ) ដែលមានគោលបំណងឲ្យបានការសម្រេចប្រាហ្មន៍ ចិត្តក្លាយជាល្អិតខ្លាំង និង “មិនស” —មិនត្រូវបានសម្គាល់ដោយគុណលក្ខណៈធម្មតាដែលបង្ហាញច្បាស់ទៀត—ជាសញ្ញានៃការរលាយខាងក្នុងនៃអត្តសញ្ញាណដ៏ក្រាស់ ខណៈយោគីឆ្ពោះទៅកាន់ការគ្រប់គ្រងធាតុ និងការលាយចូលក្នុងទំហំនៃអ្វីដែលល្អិតបំផុត។
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a yogic progression in which the practitioner’s consciousness becomes extremely subtle as one transcends the airy principle (vāyu-tattva). This subtlety of mind is presented as a sign of approaching brahman-realization, where gross self-awareness and ordinary qualities no longer dominate.
Vyāsa describes an inner, contemplative process: after following a certain spiritual ‘course’ (gati), the seeker reaches even the subtle domain associated with vāyu. In that state, the mind of the brahman-seeking practitioner is said to become ‘aśukla’ and exceedingly subtle, indicating dissolution of grosser levels of experience.