Shloka 12
आत्मदर्शन-उपदेशः (Ātma-darśana Upadeśa) — Mind, Senses, and the All-pervading Self
काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिंशत्तु काष्ठा गणयेत् कलां ताम् | त्रिंशत्कलक्षापि भवेन्मुहूर्तो भाग: कलाया दशमश्न यः स्यात्
kāṣṭhā nimeṣā daśa pañca caiva triṁśattu kāṣṭhā gaṇayet kalāṁ tām | triṁśatkalā kṣāpi bhaven muhūrto bhāgaḥ kalāyā daśamaśna yaḥ syāt |
ព្រះវ្យាសៈពន្យល់អំពីការរាប់ពេលវេលាតាមប្រពៃណី៖ និមេសៈ ១៥ ជា ១ កាស្ឋា (kāṣṭhā) ហើយកាស្ឋា ៣០ ត្រូវរាប់ជា ១ កលា (kalā)។ កលា ៣០ ជា ១ មុហូរត (muhūrta) ហើយបន្ថែមទៀតមានភាគដប់មួយនៃកលា—ដូច្នេះ មុហូរតមួយត្រូវយល់ថា ស្មើកលា ៣០ បូកកាស្ឋា ៣។ ការបង្រៀននេះដាក់សកម្មភាពមនុស្សឲ្យស្ថិតក្នុងមាត្រដ្ឋានសកលដ៏មានរបៀបរៀបរយ ដើម្បីឲ្យមានភាពច្បាស់លាស់ និងភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការនិយាយអំពីធម៌ ពេលវេលាពិធី និងវិន័យនៃការប្រព្រឹត្ត។
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a precise traditional hierarchy of time-units—nimeṣa, kāṣṭhā, kalā, and muhūrta—emphasizing disciplined, accurate reckoning that supports orderly conduct and correct timing in dharmic life.
In the instructional setting of the Śānti Parva, Vyāsa is explaining a technical but ethically relevant topic: how time is conventionally measured, providing definitions and conversions among the units.