Shloka 71
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
यथा मे सर्वगात्राणि न सुस्थानि महौजस: । अहमैन्द्राच्च्युत: स्थानात् त्वमिन्द्र: प्रकृतो दिवि
yathā me sarvagātrāṇi na susthāni mahaujasaḥ | aham aindrāc cyutaḥ sthānāt tvam indraḥ prakṛto divi ||
ភីṣ្មៈបានមានពាក្យថា៖ «ដូចដែលអវយវៈទាំងអស់របស់ខ្ញុំមិនស្ថិតស្ថេរទៀតទេ ឱ មហាអំណាច, ដូច្នោះដែរ ខ្ញុំបានធ្លាក់ចេញពីស្ថានៈឥន្ទ្រៈ; ខណៈដែលអ្នកវិញ ដោយសភាពធម្មជាតិរបស់អ្នក បានក្លាយជាឥន្ទ្រៈនៅស្ថានសួគ៌»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma underscores the instability of embodied power and status: physical decline mirrors the falling away of worldly or even celestial rank. True greatness is not merely a seat of authority but an inner fitness—“by nature”—that makes one worthy of leadership.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and governance. Here he addresses a “mighty one,” contrasting his own waning condition and loss of exalted standing with the addressee’s rise to an Indra-like eminence in heaven, using Indra as the emblem of supreme sovereignty.