Shloka 15
कालनिर्णयः, युगधर्मवर्णनम्, सृष्टिक्रमश्च
Time-Reckoning, Yuga-Dharma, and the Sequence of Creation
हत्वा जित्वा च मघवन् यः कश्ित् पुरुषायते । अकर्ता होव भवति कर्ता होव करोति तत्
hatvā jitvā ca maghavan yaḥ kaścit puruṣāyate | akartā hova bhavati kartā hova karoti tat, maghavan ||
ឥន្ទ្រៈ (សក្រកៈ) បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ មឃវាន! អ្នកណាម្នាក់ បន្ទាប់ពីសម្លាប់ ឬឈ្នះហើយ ក៏អួតអាងអំពីវីរភាពបុរសរបស់ខ្លួន—តាមពិត គេមិនមែនជាអ្នកធ្វើកិច្ចនោះទេ។ ព្រោះអ្នកប្រតិបត្តិពិតប្រាកដ គឺជាព្រះអម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ អ្នកបង្កើតលោក ដែលតែព្រះអង្គប៉ុណ្ណោះធ្វើឲ្យកិច្ចនោះកើតមាន។»
श॒क्र उवाच
Educational Q&A
The verse critiques egoistic doership: taking pride in killing or victory as ‘my prowess’ is a delusion. True agency belongs to the supreme ordainer; therefore one should act without arrogance, recognizing a higher causality behind outcomes.
Śakra (Indra), addressed as Maghavan, delivers an ethical reflection: even in contexts of battle or conquest, a person who boasts of personal heroism is not the real author of success; the ultimate doer is the Lord who governs the world.