Shloka 6
इन्द्र–बलि संवादः
The Dialogue of Indra and Bali on Fortune, Humility, and Restraint
इन्द्रियाणां श्रमात् स्वप्नमाहु: सर्वगतं बुधा: । मनसस्त्वप्रलीनत्वात् तत् तदाहुर्निदर्शनम्
indriyāṇāṁ śramāt svapnam āhuḥ sarvagataṁ budhāḥ | manasas tv apralīnatvāt tat tad āhur nidarśanam ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចាថា៖ បណ្ឌិតទាំងឡាយថា ការគេង និងសុបិន—ដែលជាបទពិសោធន៍រួមរបស់សត្វទាំងអស់—កើតឡើងពេលអង្គឥន្ទ្រិយៈ ដូចជា ត្រចៀក ភ្នែក ជាដើម ដែលបានជាប់ពាក់ព័ន្ធជានិច្ចនឹងវត្ថុសំឡេងជាដើម រហូតនឿយហត់។ នៅពេលឥន្ទ្រិយៈស្ងប់លង់ទៅ ក៏ចិត្តមិនរលាយទេ; ដូច្នេះ អ្វីៗដែលចិត្តនៅតែបង្ហាញ និងទទួលដឹង នោះហៅថា “សុបិន”។ ក្នុងរឿងនេះ មានឧទាហរណ៍ល្បីមួយត្រូវបានបង្រៀន។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dreaming is explained as arising from the fatigue and withdrawal of the senses, while the mind remains active; the mind’s continued presentation of experiences is what is termed ‘dream’.
Bhishma, in his instructional discourse in the Shanti Parva, begins an explanation of sleep and dream and signals that a traditional illustrative example (nidarśana) will be given to clarify the point.