Shloka 20
Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
ताभि: संयुक्तमनसो ब्रह्म तत् सम्प्रकाशते । शनैश्वोपगते सच्चे ब्रह्मभूयाय कल्पते
tābhiḥ saṃyuktamanaso brahma tat samprakāśate | śanaiśvopagate sattve brahmabhūyāya kalpate ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ពេលចិត្តរបស់មនុស្សម្នាក់បានសម្របសម្រួល និងភ្ជាប់ស្របជាមួយទេវតាអធិបតីលើឥន្ទ្រីយ៍ទាំងនោះ ព្រះព្រហ្មអតីត (បរព្រហ្ម) នឹងភ្លឺច្បាស់ឡើងក្នុងអន្តរករណ៍។ បន្ទាប់មក ពេលសត្ត្វៈ (ភាពបរិសុទ្ធ) កើនឡើងយឺតៗ មនុស្សនោះក៏សមស្របដើម្បីឈានដល់ស្ថានភាពព្រហ្ម—រួចផុតពីមោហៈ និងឈរជាប់មាំក្នុងសច្ចៈខ្ពស់បំផុត។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Inner realization of Brahman arises when the mind is properly integrated with and governed through the senses (and their presiding principles), leading to increasing sattva (purity/clarity). As sattva grows gradually, one becomes qualified for brahma-bhāva—abidance in the highest reality.
In the Shanti Parva’s instruction on peace and liberation, Bhishma continues advising Yudhishthira on the inner disciplines that lead beyond sorrow. Here he describes a contemplative progression: disciplined sensory life and mental integration give rise to inner illumination, and sustained purity culminates in fitness for Brahman-realization.