Shloka 10
दमप्रशंसा — Praise of Self-Restraint
Dama
तस्मात् तदात्मकादू रागाद् बीजाज्जायन्ति जन्तव: । स्वदेहजानस्वसंज्ञान् यद्वदड़ात् कृरमीस्त्यजेत् । स्वसंज्ञानस्वकांस्तद्वत् सुतसंज्ञान् कृमीस्त्यजेत्
tasmāt tad-ātmakād rāgād bījāj jāyante jantavaḥ | sva-deha-jān sva-saṃjñān yadvad aṇḍāt kṛmīs tyajet | sva-saṃjñān svakāṃs tadvat suta-saṃjñān kṛmīs tyajet |
ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ដូច្នេះ ពីក្តីរាគៈដែលចងខ្លួនជាមួយ «ខ្ញុំ» នោះ និងពីគ្រាប់ពូជ ក៏កើតមានសត្វជីវៈទាំងឡាយ។ ដូចមនុស្សបោះបង់ពពួកដង្កូវ ឬសត្វល្អិតដែលកើតពីរាងកាយខ្លួនឯង ទោះវាមានសញ្ញាថា «កើតពីខ្លួន» ក៏ដោយ ដូច្នោះដែរ គួរបោះបង់ពពួក «ដង្កូវ» ដែលគ្រាន់តែត្រូវហៅថា «កូន» ហើយអះអាងថាជារបស់ខ្លួន។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma argues for radical detachment: beings arise from passion and seed, but the sense of ‘mine’ toward body-born products (and by extension toward ‘sons’) is delusive. One should relinquish possessiveness and see relations as not-Self, cultivating dispassion aimed at liberation.
In Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma delivers a stark analogy: just as one discards worms arising from one’s own body without claiming them as oneself, so one should not cling to those merely labeled as one’s sons; the passage is a didactic push toward renunciation rather than a literal social directive.