Shloka 6
Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)
Devanagari script
लोहयुक्तं यथा हेम विपक्वं न विराजते । तथापक््वकषायाख्यं विज्ञानं न प्रकाशते
Translation
ដូចមាសដែលលាយជាមួយដែក មិនអាចភ្លឺរលោងបាន ប្រសិនបើមិនបានដុតឲ្យសុទ្ធក្នុងភ្លើង; ដូច្នេះដែរ ចំណេះដឹងមិនអាចបញ្ចេញពន្លឺបាន ប្រសិនបើមិនទាន់ដុតឲ្យស្ងួតនូវកសាយៈ—កង្វល់កក់ក្តៅ និងកំហុសដូចជា រាគៈ (ការចូលចិត្តជាប់) ជាដើម—នៅក្នុងចិត្ត។
Word by Word
लोहयुक्तम्mixed with iron
लोहयुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootलोहयुक्त
FormNeuter, Accusative, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
हेमgold
हेम:
Karta
TypeNoun
Rootहेमन्
FormNeuter, Nominative, Singular
विपक्वम्well-cooked/refined (by heating)
विपक्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootवि√पच्
FormNeuter, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विराजतेshines/is resplendent
विराजते:
TypeVerb
Rootवि√राज्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
तथाso/in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अपक्वकषायाख्यम्called 'unripened/impure (with) taints' (i.e., not free of impurities)
अपक्वकषायाख्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअपक्वकषायाख्य
FormNeuter, Nominative, Singular
विज्ञानम्knowledge/discriminative cognition
विज्ञानम्:
Karta
TypeNoun
Rootविज्ञान
FormNeuter, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्रकाशतेshines forth/manifests
प्रकाशते:
TypeVerb
Rootप्र√काश्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes