Shloka 12
Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)
मधु तैलं पय: सर्पिर्मासानि लवणं गुड: । धान्यानि फलमूलानि मृद्विकारा: सहाम्भसा,मधु, तेल, दूध, घी, मांस, लवण, गुड़, धान्य, फल-मूल और जल--ये सभी पृथ्वीके ही विकार हैं
madhu tailaṃ payaḥ sarpir māṃsāni lavaṇaṃ guḍaḥ | dhānyāni phalamūlāni mṛdvikārāḥ sahāmbhasā ||
ភីष្មបានមានព្រះវាចា៖ ទឹកឃ្មុំ ប្រេង ទឹកដោះគោ ឃី សាច់ អំបិល ស្ករត្នោត ធញ្ញជាតិ ផ្លែឈើ និងឫសគល់ ហើយទឹកផងដែរ—ទាំងអស់នេះសុទ្ធតែជាការប្រែប្រួលកើតពីធាតុដី។ គោលបំណងនៃព្រះធម៌នេះគឺឲ្យដឹងថា អ្វីដែលមនុស្សគិតថាជាអាហារ និងទ្រព្យសម្បត្តិ ក៏មានមូលដ្ឋានជាវត្ថុធាតុ ដូច្នេះគួរមានការយល់ដឹង និងការអត់សង្កត់ មិនជាប់ចិត្តនឹងសុខរីករាយតាមអារម្មណ៍ទេ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
All commonly valued foods and consumables are merely material transformations of the earth; recognizing their elemental nature supports non-attachment, moderation, and ethical self-control.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising on right understanding and conduct, illustrating through a catalog of foods that worldly enjoyments are earth-derived and thus not ultimate objects of clinging.