Shloka 10
Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)
स्पर्शरूपरसाद्येषु सड़ं गच्छन्ति बालिशा: । नावगच्छन्त्यविज्ञानादात्मानं पार्थिवं गुणम्
sparśarūparasādyeṣu ṣaḍaṁ gacchanti bāliśāḥ | nāvagacchanty avijñānād ātmānaṁ pārthivaṁ guṇam ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ មនុស្សល្ងង់រត់តាមវាលអារម្មណ៍ប្រាំមួយ—ការប៉ះពាល់ រូបរាង រសជាតិ និងអ្វីៗផ្សេងទៀត។ ដោយខ្វះចំណេះដឹងវិនិច្ឆ័យ ពួកគេមិនស្គាល់ថា “ខ្លួន” ត្រូវបានកំណត់ដោយគុណៈវត្ថុធាតុ (បារថិវៈ) ទេ—យកអ្វីដែលគ្រាន់តែជាការប្រែប្រួលនៃធាតុ មកច្រឡំថាជាសភាពពិតរបស់ខ្លួន។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachment to sense-objects arises from ignorance; without discernment one identifies the self with the material body (an elemental, ‘earthly’ modification). The ethical thrust is toward sense-restraint and right knowledge as prerequisites for liberation-oriented living.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira by diagnosing the root of bondage: the undiscerning chase sensory pleasures and fail to understand the body’s elemental nature and the need for discriminative insight.