Shloka 19
Doṣa-Parīkṣā and Guṇa-Viveka
Examination of Faults and Discernment of the Guṇas
तपसा चानुमानेन गुणैर्जात्या श्रुतेन च निनीषेत् परमं ब्रह्म विशुद्धेनान्तरात्मना,इसलिये तपसे, अनुमानसे, शम आदि गुणोंसे, जातिगत धर्मोंके पालनसे तथा शास््त्रोंके स्वाध्यायसे अन्तःकरणको विशुद्ध करके उसके द्वारा परब्रह्मको प्राप्त करनेकी इच्छा करे
tapasā cānumānena guṇair jātyā śrutena ca ninīṣet paramaṃ brahma viśuddhenāntarātmanā
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ដូច្នេះ គួរតែប្រាថ្នាចង់ឈានដល់ព្រះព្រហ្មអតិបរមា ដោយសម្អាតអន្តរជីវៈឲ្យបរិសុទ្ធជាមុន—ដោយតបស្យា (ការអត់ធ្មត់បួសបាប), ដោយការពិចារណាអនុមានយ៉ាងមានវិន័យ, ដោយគុណធម៌ដូចជា សម (ការគ្រប់គ្រងចិត្ត), ដោយការរក្សាកាតព្វកិច្ចតាមស្ថានភាពជីវិត, និងដោយការស្វាធ្យាយ (សិក្សាព្រះគម្ពីរ)។ ពេលអន្តរជីវៈស្អាតបរិសុទ្ធហើយ ចូរស្វែងរកសច្ចធម៌ខ្ពស់បំផុត»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation-oriented knowledge is grounded in inner purity. Bhishma teaches that the seeker should cleanse the inner self through disciplined austerity, thoughtful reasoning, cultivation of virtues like self-restraint, faithful performance of one’s rightful duties, and scriptural study; with such purified inwardness, one can seek and realize the Supreme Brahman.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma continues advising Yudhishthira. Here he outlines practical means—tapas, rational inquiry, ethical virtues, duty, and study—by which a person purifies the inner instrument and becomes fit to pursue realization of Brahman.