Shloka 57
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
त्रिवर्गो यस्य विदित: प्रेक्ष्य यश्चन विमुडचति । अन्विष्य मनसा युक्तस्तत्त्वदर्शी निरुत्सुक:
trivargo yasya viditaḥ prekṣya yaś ca na vimūḍhyati | anvīṣya manasā yuktaḥ tattvadarśī nirutsukaḥ ||
ភីष្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកដែលដឹងច្បាស់អំពីគោលបំណងបីនៃជីវិត—ធម្ម (dharma), អត្ថ (artha) និង កាម (kāma)—ហើយបានពិចារណាដោយម៉ត់ចត់ មិនត្រូវវាធ្វើឲ្យវង្វេងទៀត; អ្នកដែលស្វែងរកអាត្មា (Self) ដោយចិត្ត ក្លាយជាអ្នកមានវិន័យក្នុងយោគ (yoga) ហើយបោះបង់ការចង់បានមិនស្ងប់ចំពោះអ្វីដែលមិនមែនអាត្មា—នោះហើយជាអ្នកឃើញសច្ចៈពិត។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True wisdom is not merely knowing dharma, artha, and kāma, but examining them without delusion and then turning inward: through disciplined inquiry into the Self, one becomes free from craving for non-Self objects and thus becomes a tattvadarśī (seer of reality).
In the Śānti Parva’s instruction on peace and right living, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira by defining the marks of a genuine knower: one who understands worldly aims, is not confused by them, and pursues Self-knowledge with yogic discipline and detachment.