Shloka 13
जापक–इक्ष्वाकु–सत्यविवादः
The Jāpaka, Ikṣvāku, and the Dispute on Truth and Merit
इस विषयमें ये श्लोक प्रसिद्ध हैं-- जिस गृहस्थके दरवाजेसे कोई अतिथि भिक्षा न पानेके कारण निराश होकर लौट जाता है, वह उस गृहस्थको अपना पाप दे उसका पुण्य लेकर चला जाता है ।।
bharadvāja uvāca | asmin viṣaye ime ślokāḥ prasiddhāḥ— yasya gṛhasthasya dvārāt kaścid atithiḥ bhikṣām alabhitvā nirāśaḥ pratinivartate, sa tasmai gṛhasthāya svaṃ pāpaṃ dattvā tasya puṇyaṃ gṛhītvā gacchati || api cātra yajñakriyābhiḥ devatāḥ prīyante | nivāpena pitaraḥ | vidyābhyāsa-śravaṇa-dhāraṇena ṛṣayaḥ | apatyotpādanena prajāpatiḥ iti |
ភារទ្វាជៈបានមានពាក្យថា៖ «ក្នុងរឿងនេះ ស្លោកទាំងនេះល្បីល្បាញថា៖ បើភ្ញៀវណាម្នាក់ចាកចេញពីទ្វារផ្ទះគ្រហស្ថដោយសេចក្តីខកចិត្ត ព្រោះមិនបានទាន នោះភ្ញៀវនោះចាកទៅ ដោយប្រគល់បាបរបស់ខ្លួនឲ្យគ្រហស្ថ ហើយយកបុណ្យរបស់គ្រហស្ថទៅ។ លើសពីនេះទៀត ក្នុងអាស្រាមគ្រហស្ថ ព្រះទេវតាពេញចិត្តដោយពិធីយជ្ញ; បិតរបុព្វបុរសពេញចិត្តដោយការថ្វាយបូជា និងទឹកទាន; ឥសីពេញចិត្តដោយការស្តាប់ ការអនុវត្ត និងការចងចាំវិជ្ជាសាស្ត្រសក្ការៈ; ហើយព្រះប្រជាបតិពេញចិត្តដោយការបង្កើតកូនចៅ»។
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
A householder must not let a guest depart unserved; neglecting hospitality causes the householder to lose merit and incur the guest’s demerit. The verse also summarizes the householder’s key obligations: sacrifice for the gods, offerings for ancestors, study for the seers, and procreation for Prajāpati.
Bharadvāja is instructing on gṛhastha-dharma within the Śānti Parva’s ethical discourse, using a well-known maxim about the moral consequences of refusing alms to a guest and then listing how different sacred stakeholders (gods, ancestors, seers, Prajāpati) are satisfied through specific household duties.