Shloka 43
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
अव्याहतैश्लेतयते न वेत्ति विषमस्थितै: । आप्याय्यन्ते च ते नित्यं धातवस्तैस्तु धातुभि:
avyāhataiḥ śrūyate na vetti viṣamasthitaiḥ | āpyāyyante ca te nityaṃ dhātavas tais tu dhātubhiḥ ||
ព្រះបារទ្វាជៈមានពាក្យថា៖ «នៅពេលមុខងារស្តាប់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងខ្យល់ មិនត្រូវបានរារាំង ហើយនៅភ្ជាប់ត្រឹមត្រូវជាមួយសំឡេង មនុស្សនោះឮ និងយល់សំឡេង។ ប៉ុន្តែពេលមុខងារខ្យល់នោះត្រូវបានរាំងខ្ទប់—ដោយជញ្ជាំង ឬដោយចរន្តខ្យល់ផ្ទុយ—ហើយធ្លាក់ចូលស្ថានភាពមិនស្មើ សំឡេងមិនត្រូវបានទទួលដឹងឡើយ។ លើសពីនេះ ទ្រង់ធាតុក្នុងកាយ ដែលជាគ្រឹះគាំទ្រនៃសំឡេង និងអង្គអារម្មណ៍ តែងតែត្រូវបានបំប៉នដោយធាតុមូលដ្ឋានទាំងនោះ (ភូតៈ) ដដែល»។
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
Sense-perception depends on proper, unobstructed functioning of the elemental factors involved (here, the vāyu-related function enabling hearing). When conditions disturb that function, cognition fails; embodied experience is contingent and conditioned by the bhūtas and dhātus.
In a didactic exchange in Śānti Parva, Bharadvāja explains the mechanics of hearing: sound is grasped when the wind-related sensory function is unobstructed, but not when blocked by barriers or contrary air; he adds that bodily/sensory constituents are sustained by the elemental constituents.