Shloka 183
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत गोक्षधर्मपर्वमें भुगु और भरद्वाजसंवादके प्रसंगर्में मानसभूतोंकी उत्पत्तिका वर्णणविषयक एक सौ तिरासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti prakāraṃ śrīmahābhārate śāntiparvaṇi antargate gokṣadharmaparvaṇi bhṛgu-bharadvāja-saṃvāda-prasaṅge mānasabhūtānām utpatti-varṇana-viṣayaka ekaśata-trayāśītitamo 'dhyāyaḥ pūrṇaḥ
ដូច្នេះ ក្នុង «មហាភារត» ដ៏បរិសុទ្ធ នៃសន្តិពർវៈ ក្នុងផ្នែកដែលហៅថា «គោក្សធម្មពർវៈ» ជំពូកទីមួយរយប៉ែតសិបបី បានបញ្ចប់។ ជំពូកនេះកើតឡើងក្នុងបរិបទនៃសន្ទនារវាង ភ្រឹគុ និង បារទ្វាជៈ ហើយឧទ្ទិសដល់ការពិពណ៌នាអំពីកំណើតនៃសត្វដែលកើតពីចិត្ត (មនសភូត)។ កថាបញ្ចប់នេះបញ្ជាក់ការបញ្ចប់ឯកតានេះ និងដាក់សេចក្តីបង្រៀននៅក្នុងការពិចារណាផ្លូវធម៌អំពីការបង្កើត និងសភាពនៃសត្វមានជីវិត។
भरद्वाज उवाच
Educational Q&A
The colophon indicates that the chapter’s focus is the account of the origin of mānasa-bhūtas—beings described as arising from mind—framed within a dharma-oriented inquiry by sages. It signals a reflective, metaphysical teaching typical of the Śānti Parva, where understanding origins supports ethical discernment and inner peace.
This line is a concluding colophon: it announces that the 183rd chapter has ended, identifies its placement within the Śānti Parva and the Gokṣa-dharma sub-section, and notes that it occurs during the Bhṛgu–Bharadvāja dialogue, with the chapter’s subject being the description of the origin of mind-born beings.