Shloka 39
भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या
Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa
दृष्टवा कुणीन् पक्षहतान् मनुष्यानामयाविन: । सुसम्पूर्ण: स्वया योन्या लब्धलाभोडसि काश्यप
dṛṣṭvā kūṇīn pakṣahatān manuṣyān āmayāvinaḥ | susampūrṇaḥ svayā yonyā labdhalābho ’si kāśyapa ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «កាលបានឃើញមនុស្សខ្លះពិការ អវយវៈខូចខាត និងមនុស្សដែលរងរោគជានិច្ច នោះគេត្រូវទទួលស្គាល់ថា៖ អ្នកឯង កាស្យបៈ មានសុខភាពល្អ និងមានអវយវៈគ្រប់គ្រាន់ តាមសភាពកំណើតរបស់អ្នក។ អ្នកបានទទួលផលដ៏ធំ—គឺការទទួលបានរាងកាយមនុស្ស»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma highlights the rarity and value of a sound human embodiment. By contrasting health with visible suffering and disability, he urges gratitude and ethical seriousness: possessing a complete, healthy human life is itself a major ‘gain’ that should be used for dharmic living.
In Śānti Parva’s instruction, Bhīṣma addresses Kāśyapa and points to the condition of many people—crippled or chronically ill—to emphasize that Kāśyapa’s healthy, complete body is a fortunate attainment, already a significant accomplishment and opportunity.