Shloka 34
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
धननाशे<धिकं दुःखं मन्ये सर्वमहत्तरम् ज्ञातयो हावमन्यन्ते मित्राणि च धनाच्च्युतम्,“मैं तो समझता हूँ कि धनका नाश होनेपर जो अत्यन्त दुःख होता है, वही सबसे बढ़कर है; क्योंकि जो धनसे वज्चित हो जाता है, उसे अपने भाई-बन्धु और मित्र भी अपमानित करने लगते हैं
dhananāśe 'dhikaṁ duḥkhaṁ manye sarvamahattaram | jñātayo hāvamanyante mitrāṇi ca dhanāccyutam ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «ខ្ញុំចាត់ទុកថា ទុក្ខសោកបន្ទាប់ពីបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ គឺធំបំផុតក្នុងទុក្ខទាំងអស់; ព្រោះនៅពេលមនុស្សម្នាក់ត្រូវបានដកហូតពីទ្រព្យសម្បត្តិ សូម្បីតែញាតិមិត្ត និងមិត្តភក្តិរបស់គាត់ ក៏ចាប់ផ្តើមមើលងាយ និងបង្អាប់គាត់ដែរ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights a social-ethical reality: loss of wealth often brings intense suffering because it can lead to loss of respect and support from one’s own circle. The teaching implicitly urges steadiness, discernment about worldly attachments, and compassion toward those who have fallen into poverty.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and practical life, Bhishma is advising Yudhishthira. Here he reflects on the consequences of losing wealth, noting how relatives and friends may turn contemptuous toward a person who has become destitute.