Shloka 25
प्रजा: पशुंश्व स्वर्ग च हन्ति यज्ञो हादक्षिण: । इन्द्रियाणि यश: कीर्तिमायुश्नाप्पवकृन्तति,बिना दक्षिणाका यज्ञ प्रजा और पशुका नाश करता है; और स्वर्गकी प्राप्तिमें भी विघ्न डाल देता है। इतना ही नहीं वह इन्द्रिय, यश, कीर्ति तथा आयुको भी क्षीण करता है
prajāḥ paśūṃś ca svargaṃ ca hanti yajño hy adakṣiṇaḥ | indriyāṇi yaśaḥ kīrtim āyuś cāpi apavakṛntati ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ពិធីយញ្ញដែលប្រព្រឹត្តដោយគ្មានទក្ខិណា (dakṣiṇā) ត្រឹមត្រូវ នាំឲ្យសេចក្តីសុខសាន្តរបស់ប្រជាជន និងសម្បត្តិនៃសត្វចិញ្ចឹមរលាយបាត់ ហើយក៏រារាំងការឈានដល់សួគ៌ផងដែរ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ វានៅបន្ថយកម្លាំងនៃអង្គញ្ញាណ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ កិត្តិយស និងសូម្បីតែអាយុកាល។ អត្ថន័យធម៌គឺថា ពិធីដែលផ្តាច់ចេញពីការផ្តល់ដោយសុចរិត នឹងក្លាយជាអាក្រក់ មិនមែនជាបុណ្យទេ។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A yajña must include rightful giving (dakṣiṇā). When ritual is performed without proper generosity and obligation, it becomes ethically defective and yields harmful consequences—loss of social welfare, merit, and personal vitality.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira about the proper conduct and fruits of sacrifice. Here he warns that a sacrifice lacking dakṣiṇā does not produce heavenward merit and instead damages both the community’s well-being and the performer’s own standing and life-force.