Shloka 10
Virūpākṣa’s Dāna and Gautama’s Burden — the approach of Rājadharma
तथोपकारिणं चैव मन्यते वज्चितं परम् | दत्त्वापि च धनं काले संतपत्युपकारिणे
tathopakāriṇaṃ caiva manyate vañcitaṃ param | dattvāpi ca dhanaṃ kāle santapaty upakāriṇe ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សូម្បីតែអ្នកដែលបានជួយគាត់ ក៏គាត់ចាត់ទុកថាត្រូវបានបោកបញ្ឆោតយ៉ាងពេញលេញ—ដូចជាត្រូវជាប់ក្នុងអន្ទាក់របស់ខ្លួន។ ហើយបើនៅពេលណាមួយគាត់ផ្តល់ទ្រព្យសម្បត្តិដល់អ្នកមានគុណ ក៏គាត់នៅតែគិតគូររអ៊ូរទុក្ខ និងសោកស្តាយយូរអង្វែង»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse condemns ingratitude and manipulative giving: a corrupt person treats even a benefactor as someone already trapped and, if he gives anything in return, he later regrets it—showing that his ‘charity’ is not rooted in dharma but in self-interest and resentment.
In Shanti Parva’s instruction on righteous conduct and character, Bhishma describes a negative type of person: one who exploits helpers, assumes superiority over them, and cannot give back without inner bitterness—illustrating traits to avoid in ethical life.