Shloka 36
त्रिवर्गविचारः
Tri-varga Deliberation: Dharma, Artha, Kāma
दान्तस्य किमरण्येन तथा5दान्तस्थ भारत । यत्रैव निवसेद् दान्तस्तदरण्यं स चाश्रम:
dāntasya kim araṇyena tathā adāntasya bhārata | yatraiva nivased dāntas tad araṇyaṃ sa cāśramaḥ ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ឱ ភារត! បុរសមានសម្យម (ដាក់ខ្លួនក្នុងវិន័យ) តើត្រូវការចូលព្រៃអ្វី? ហើយបុរសមិនសម្យម តើព្រៃអាចផ្តល់ប្រយោជន៍អ្វីដល់គាត់? កន្លែងណាដែលបុរសមានវិន័យស្នាក់នៅ កន្លែងនោះឯងជាព្រៃរបស់គាត់ ហើយកន្លែងនោះឯងជាអាស្រមរបស់គាត់។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
External renunciation (living in a forest) has value only when grounded in inner restraint. True ‘forest’ and ‘hermitage’ are defined by self-control; without it, changing location or lifestyle brings little spiritual benefit.
In the Śānti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhīṣma emphasizes ethical cultivation after the war, teaching that discipline and mastery of the senses are more essential than outward marks of ascetic life.