Shloka 4
Khaḍgotpattiḥ (Origin and Dharmic Function of the Sword) | खड्गोत्पत्तिः
युधिछिर उवाच अज्ञानस्य प्रवृत्ति च स्थान वृद्धिक्षयोदयौ । मूलं योगं गतिं कालं॑ कारणं हेतुमेव च
yudhiṣṭhira uvāca | ajñānasya pravṛttiṁ ca sthāna-vṛddhi-kṣayodayau | mūlaṁ yogaṁ gatiṁ kālaṁ kāraṇaṁ hetum eva ca ||
យុធិષ્ઠិរ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! សូមប្រាប់ខ្ញុំអំពីអវិជ្ជា—ការកើតឡើង និងការប្រព្រឹត្តរបស់វា; ស្ថានភាពនៃការស្ថិតនៅ; ការកើនឡើង និងការថយចុះ; និងការលេចចេញ។ សូមពន្យល់ផងអំពីឫសគល់ ការភ្ជាប់ (យោគ) ដំណើរ (គតិ) តួនាទីនៃកាល និងអ្វីជាមូលហេតុ និងហេតុជិតបំផុតរបស់វា»។
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a systematic ethical-philosophical inquiry: ignorance is not treated vaguely but analyzed through its lifecycle (arising, persistence, growth, decline) and through causal categories (root, connection, course, time, cause, motive). This prepares for a dharma-centered explanation of how delusion forms and how it can be understood and overcome.
In Śānti Parva’s instruction setting, Yudhiṣṭhira questions a royal-sage authority (addressed as ‘O king’) and asks for a detailed account of ajñāna—how it begins, how it operates in life, what sustains it, and what factors (including time and causation) govern it.