Shloka 44
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
कि करिष्यथ शोचित्वा मृतं किमनुशोचथ । सर्वस्य हि प्रभु: कालो धर्मत: समदर्शन:,अच्छा, यह तो बताओ, तुम शोक करके क्या कर लोगे? क्या इसे जिला दोगे? फिर इस मृतकके लिये क्यों शोक करते हो? काल ही सबका शासक और स्वामी है, जो धर्मतः सबके ऊपर समान दृष्टि रखता है
Transliteration
kiṁ kariṣyatha śocitvā mṛtaṁ kim anuśocatha | sarvasya hi prabhuḥ kālo dharmataḥ samadarśanaḥ ||
Translation
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «អ្នកនឹងសម្រេចអ្វីបានដោយការយំសោក? ហេតុអ្វីសោកស្តាយចំពោះអ្នកដែលស្លាប់ទៅហើយ—តើអ្នកអាចនាំគាត់ត្រឡប់មកជីវិតវិញបានឬ? កាលៈតែមួយគត់ជាអធិបតី និងជាម្ចាស់លើសព្វសត្វ; តាមធម៌ វាមើលសព្វគ្នាដោយស្មើគ្នា»។
Word by Word
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
Formneuter, accusative, singular
करिष्यथwill you do
करिष्यथ:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (करणे)
Formsimple future (luṭ), second, plural, parasmaipada
शोचित्वाhaving grieved
शोचित्वा:
Karana
TypeVerb
Rootशुच् (शोके)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage)
मृतम्the dead (one), dead
मृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमृत (from √मृ)
Formneuter, accusative, singular
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
Formneuter, accusative, singular
अनुशोचथdo you grieve (over)
अनुशोचथ:
Karta
TypeVerb
Rootअनु-शुच् (अनुशोके)
Formpresent (laṭ), second, plural, parasmaipada
सर्वस्यof all
सर्वस्य:
Adhikarana
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व
Formmasculine/neuter, genitive, singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
प्रभुःlord, master
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
Formmasculine, nominative, singular
कालःTime (Death)
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
Formmasculine, nominative, singular
धर्मतःaccording to dharma, rightly
धर्मतः:
TypeIndeclinable
Rootधर्म
Formtasil-ablatival adverb (-तः)
समदर्शनःone who sees equally; impartial
समदर्शनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमदर्शन
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaK
Kāla (Time)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes