Shloka 44
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
'जो विश्वासपात्र नहीं है, उसपर कभी विश्वास न करे, परंतु जो विश्वासपात्र है, उसपर भी अधिक विश्वास न करे; क्योंकि अधिक विश्वाससे भय उत्पन्न होता है अतः बिना जाँचे बूझे किसीपर भी विश्वास न करे ।।
aviśvāsapātre na kadācit viśvaset, viśvāsapātre 'pi cāti-viśvāsaṁ na kuryāt; ati-viśvāsād bhayaṁ jāyate, tasmād ajñātvā na kasyacid viśvāsaṁ kuryāt. viśvāsayitvā tu paraṁ tattvabhūtena hetunā, athāsya praharet kāle kiñcid vicalite pade.
ភីष្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «កុំទុកចិត្តលើអ្នកមិនសមនឹងទុកចិត្ត; ហើយសូម្បីលើអ្នកសមនឹងទុកចិត្ត ក៏កុំទុកចិត្តហួសហេតុ។ ព្រោះពីការទុកចិត្តហួសហេតុ ភ័យ និងគ្រោះថ្នាក់កើតឡើង។ ដូច្នេះ កុំទុកចិត្តលើនរណាម្នាក់ ដោយមិនបានពិនិត្យ និងយល់ច្បាស់ជាមុន។ ប៉ុន្តែបើបានឈ្នះទំនុកចិត្តរបស់អ្នកដទៃជាមុន ដោយហេតុផលដែលហាក់ដូចជាត្រឹមត្រូវ និងពិតប្រាកដ ហើយពេលវេលាមកដល់—នៅពេលជំហានរបស់គេរអិលស្រាលៗ—ចូរវាយប្រហារនៅពេលនោះ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Exercise discernment in trust: do not trust the untrustworthy, and do not become careless even with the trustworthy. Over-trust creates vulnerability; therefore, trust should follow examination and understanding.
In Bhishma’s instruction on dharma and polity in the Shanti Parva, he warns about the risks of misplaced or excessive trust and describes a common tactic of adversaries: first gaining confidence with plausible reasons and then exploiting a moment of weakness.