Shloka 3
अविश्वास-निति: ब्रह्मदत्त–पूजनी-संवादः
Policy of Caution: The Brahmadatta–Pūjanī Dialogue
इमा: प्रजा: क्षत्रियाणां राज्यभोगाश्व भारत | धन हि क्षत्रियस्यैव द्वितीयस्य न विद्यते
imāḥ prajāḥ kṣatriyāṇāṃ rājyabhogāś ca bhārata | dhanaṃ hi kṣatriyasyaiva dvitīyasya na vidyate ||
ភីṣ្មៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ភារតៈ ប្រជាជនទាំងនេះផ្ទាល់ និងសេចក្តីរីករាយដែលកើតពីអធិបតេយ្យភាពនៃរាជ្យ—នោះហើយជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្សត្រិយៈ។ ព្រោះសម្រាប់ក្សត្រិយៈ មិនមាន ‘ទ្រព្យទីពីរ’ ក្រៅពីនេះឡើយ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A Kṣatriya’s true ‘wealth’ is not private accumulation but the living trust of kingship: the people (prajāḥ) and the legitimate enjoyments/benefits of rule (rājyabhogāḥ). This frames royal prosperity as inseparable from responsibility to protect and govern.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma addresses Yudhiṣṭhira (“Bhārata”) and explains the distinctive basis of a Kṣatriya’s livelihood and status: sovereignty and the subjects under his care, rather than alternative sources of wealth.