Shloka 20
Kośa-saṃjanana and Subtle Dharma
Treasury Formation and Fine-Grained Ethics
स शेषकारिणतस्तत्र शेषं पश्यन्ति सर्वश: | नि:शेषकारिणो नित्यं नि:शेषकरणाद् भयम्
sa śeṣa-kāriṇatas tatra śeṣaṃ paśyanti sarvaśaḥ | niḥśeṣa-kāriṇo nityaṃ niḥśeṣa-karaṇād bhayam ||
ចោរដែលពេលយកទ្រព្យអ្នកដទៃនៅតែទុកសំណល់មួយផ្នែក នោះគេនឹងឃើញថា ទ្រព្យរបស់ខ្លួនផងដែរ មានសំណល់រក្សាទុកបានគ្រប់ទិស; តែអ្នកដែលមិនទុកសំណល់អ្វីសោះ—ប្លន់ឲ្យអស់សព្វ—នឹងរស់នៅជានិច្ចក្នុងការភ័យខ្លាចថា ទ្រព្យរបស់ខ្លួនក៏នឹងអស់សព្វដូចគ្នា។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Moderation and restraint in taking from others protects one’s own security: leaving something for others reduces retaliation and karmic/social backlash, whereas total plunder breeds constant fear of total loss.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira through a general maxim: how one treats others’ property shapes one’s own stability—restraint leads to preservation, ruthless taking leads to anxiety and ruin.