Shloka 16
Kośa-saṃjanana and Subtle Dharma
Treasury Formation and Fine-Grained Ethics
अयुद्धयमानस्य वधो दारामर्ष: कृतघ्नता | ब्रह्मवित्तस्य चादानं नि:शेषकरणं तथा
ayuddhayamānasya vadho dārāmarṣaḥ kṛtaghnatā | brahmavittasya cādānaṃ niḥśeṣakaraṇaṃ tathā ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះវាចា៖ «សម្លាប់អ្នកដែលមិនប្រយុទ្ធ, រំលោភភរិយារបស់អ្នកដទៃ, ការមិនដឹងគុណ, លួចយកទ្រព្យរបស់អ្នកដឹងព្រះព្រហ្ម (brāhmaṇa អ្នកគួរគោរព), និងការប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិទាំងស្រុងរបស់អ្នកណាម្នាក់—អំពើទាំងនេះ សូម្បីតែក្នុងចំណោមចោរប្លន់ ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកថាគួររិះគន់»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma lists certain acts—killing a non-combatant, violating another’s wife, ingratitude, seizing a holy/learned person’s wealth, and stripping someone of all possessions—as gravely adharmic, so blameworthy that even criminals condemn them; the teaching is to renounce such conduct as fundamentally unrighteous.
In Śānti Parva’s instruction on dharma after the war, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira by enumerating behaviors that must be avoided; here he emphasizes moral limits that apply even in contexts of conflict and power.