Shloka 6
Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
भीष्मजीने कहा--धर्मनन्दन! भरतश्रेष्ठ युधिष्ठिर! यह तो तुमने मुझसे बड़ा गोपनीय विषय पूछा है। यदि तुम्हारे द्वारा प्रश्न न किया गया होता तो मैं इस समय इस संकटकालिक धर्मके विषयमें कुछ भी नहीं कह सकता था ।।
bhīṣma uvāca—dharmo hīyān vacanād buddhiś ca bharatarṣabha | śrutvopāsyatha sadācāraiḥ sādhur bhavati sa kvacit, bharatabhūṣaṇa ||
ភីष្ម បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ កូននៃធម៌! ឱ យុធិષ્ઠិរ អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងវង្សភារតៈ—អ្នកបានសួរខ្ញុំអំពីរឿងសម្ងាត់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ បើអ្នកមិនបានសួរទេ ខ្ញុំមិនអាចនិយាយអំពីធម៌សម្រាប់គ្រាវិបត្តិនេះបានឡើយ។ ឱ អលង្ការនៃភារតៈ! ធម៌មានលក្ខណៈល្អិតល្អន់ណាស់; ការយល់ដឹងអំពីវាកើតពីការសិក្សាព្រះវចនៈនៃសាស្ត្រ។ ប៉ុន្តែមនុស្សដែលបន្ទាប់ពីស្តាប់សាស្ត្រ ហើយអនុវត្តវាដោយសីលាចារ្យល្អ ដើម្បីរស់ជីវិតជាសាធុ—មានតែបន្តិចបន្តួចណាស់»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma is extremely subtle and cannot be secured by eloquent speech alone; true virtue is rare because it requires not only hearing scriptural instruction but also embodying it through sustained good conduct, especially when facing crisis situations.
In the Shanti Parva dialogue, Yudhishthira questions Bhishma about a confidential and difficult topic—dharma in times of distress. Bhishma responds by stressing the subtlety of dharma and the rarity of people who genuinely live according to what they have learned.