Shloka 19
आपद्धर्मे कोशबलन्यायः | Treasury, Force, and Crisis-Ethics for the King
तमनुध्यान्तमालक्ष्य राजा परमदुर्मना: । उवाच वाकयं दीनात्मा मन्दं मन्दमिवासकृत्,उनको चिन्तन करते देख परम दुखी हुए नरेश दीनहृदय हो मन्द-मन्द वाणीमें बारंबार इस प्रकार कहने लगे--
tam anudhyāntam ālakṣya rājā paramadurmanāḥ | uvāca vākyam dīnātmā mandaṁ mandam ivāsakṛt ||
ភីស្មៈបានមានព្រះវាចា៖ ព្រះមហាក្សត្រឃើញព្រះឥសីកំពុងជ្រមុជក្នុងការពិចារណា ក៏ទុក្ខសោកយ៉ាងខ្លាំង។ ដោយចិត្តទន់ខ្សោយក្រោមទម្ងន់នៃទុក្ខ ព្រះអង្គបាននិយាយស្ទួនៗ ដោយសំឡេងទាបស្រាល ដូចជាកំពុងរអាក់រអួលដោយសេចក្តីសោក។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of reflection and the human response to it: when one is seen deeply contemplating (often about duty, loss, or right conduct), it can stir profound remorse or concern in others. It sets a tone of humility and seriousness before moral instruction is given.
Bhīṣma notes that the king, noticing someone absorbed in contemplation, becomes deeply sorrowful and repeatedly addresses him in a subdued voice—signaling an emotionally charged moment that precedes further questioning or counsel.