Shloka 53
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
देवदेव: शिव: सर्वो जागर्ति सतत प्रभु: ।।
devadevaḥ śivaḥ sarvo jāgarti satataṃ prabhuḥ | kapardī śaṅkaro rudraḥ śivaḥ sthāṇur umāpatiḥ ||
វសុហោមា បាននិយាយថា៖ ព្រះអម្ចាស់នៃព្រះទាំងអស់—ព្រះសិវៈ អធិបតីសព្វទី សព្វកាល—នៅតែភ្ញាក់ប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច។ ព្រះអង្គគឺ កបរទី (អ្នកមានសក់ជាចងជុំ), សង្ករៈ (អ្នកប្រទានសុភមង្គល), រុទ្រៈ (អ្នកគួរឲ្យខ្លាចកោត), សិវៈ (អ្នកជាសុភ), ស្ថាណុ (អ្នកអចល), និង ឧមាបតិ (ស្វាមីនៃឧមា)។ ក្នុងការសរសើរនេះ មានន័យថា ព្រះដ៏អធិឧត្តមស្ថិតជានិច្ចក្នុងការយាមការពារ រក្សាសុខសាន្តលោក និងដកហូតទុក្ខសោកចំពោះអ្នកសុំជ្រកកោន។
वसुहरोम उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the supreme Lord (Śiva) is ever-vigilant and all-pervading, embodying both benevolence (Śaṅkara/Śiva) and awe-inspiring power (Rudra). Remembering his many epithets reinforces trust in divine protection and commitment to world-welfare (loka-maṅgala).
Within Śānti Parva’s reflective discourse, Vasuharoma offers a hymn-like enumeration of Śiva’s names and qualities, presenting him as the ever-awake guardian and auspicious refuge, thereby grounding ethical peace and stability in devotion and recognition of the supreme.