Shloka 48

Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa

The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa

Devanagari script

धनं भोगं पुत्रदारं समद्धि सर्व लुब्धः प्रार्थयते परेषाम्‌ । लुब्धे दोषा: सम्भवन्तीह सर्वे तस्माद्‌ राजा न प्रगृह्नीत लुब्धम्‌,लोभी मनुष्य दूसरोंके धन, भोग-सामग्री, स्त्री-पुत्र और समृद्धि सबको प्राप्त करना चाहता है। लोभीमें सब प्रकारके दोष प्रकट होते हैं; अत: राजा उसे अपने यहाँ किसी पदपर स्थान न दे

Transliteration

Bhīṣma uvāca: dhanaṁ bhogaṁ putradāraṁ samṛddhiṁ sarva-lubdhaḥ prārthayate pareṣām | lubdhe doṣāḥ sambhavantiha sarve tasmād rājā na pragṛhṇīta lubdham ||

Translation

ភីष្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «មនុស្សដែលត្រូវលោភគ្រប់គ្រង ប្រាថ្នាចង់យកអ្វីៗទាំងអស់របស់អ្នកដទៃ—ទ្រព្យសម្បត្តិ សេចក្តីរីករាយ ស្ត្រី និងកូន ព្រមទាំងសម្បូរបែប។ ក្នុងអ្នកលោភ នឹងកើតមានកំហុសគ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងលោកនេះ; ដូច្នេះ ព្រះរាជាមិនគួរទទួលអ្នកលោភចូលបម្រើ ឬតែងតាំងឲ្យកាន់តំណែងឡើយ»។

Word by Word

• {'dhanaṁ': 'wealth, money, property', 'bhogam': 'enjoyment

• comforts', 'putradāram': 'sons and wife

• family (children and spouse)', 'samṛddhim': 'prosperity, affluence, flourishing condition', 'sarva-lubdhaḥ': 'one wholly greedy

• utterly covetous person', 'prārthayate': 'desires, seeks, begs for, covets', 'pareṣām': 'of others

• belonging to others', 'lubdhe': 'in the greedy person', 'doṣāḥ': 'faults, vices, moral defects', 'sambhavanti': 'arise, come into being, manifest', 'iha': 'here (in this world/context)', 'sarve': 'all (without exception)', 'tasmāt': 'therefore, for that reason', 'rājā': 'king

• one who governs', 'na': 'not', 'pragṛhṇīta': 'should accept/appoint/take into service', 'lubdham': 'a greedy person'}

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• rājā (the king/ruler)
• lubdha (the greedy person)