Shloka 31
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
व्यक्तश्चानुग्रहो यस्य यथार्थश्चापि निग्रह: । गुप्तात्मा गुप्तराष्ट्रश्न स राजा राजधर्मवित्
vyaktaś cānugraho yasya yathārthaś cāpi nigrahaḥ | guptātmā guptarāṣṭraś ca sa rājā rājadharmavit ||
ភីṣ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះមហាក្សត្រដែលព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គបង្ហាញច្បាស់ដល់មនុស្សទាំងអស់ ហើយការដាក់ទណ្ឌកម្មក៏ធ្វើឡើងតែដោយហេតុផលពិត និងសមរម្យ; ដែលរក្សាការពារទាំងខ្លួនឯង និងព្រះរាជាណាចក្រ—ព្រះមហាក្សត្រដូច្នេះហើយ ជាអ្នកដឹងច្បាស់អំពីរាជធម៌។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A righteous king balances two public functions: visible benevolence (anugraha) that reassures and supports the people, and justified punishment (nigraha) that is applied only for real and fitting causes. Alongside this, he maintains prudent self-control and protects the realm; these together define true knowledge of rājadharma.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship, Bhishma is advising Yudhishthira on the marks of a competent and dharmic ruler. This verse summarizes the ideal: transparent kindness, principled discipline, and vigilant protection of both the ruler’s person/counsel and the kingdom.