Shloka 8
मयूरवद्राजधर्मः (Mayūra-vat Rāja-dharma) — The Peacock-Model of Protective Kingship
Devanagari script
न बालिशा न च क्षुद्रा नाप्राज्ञा नाजितेन्द्रिया: । नाकुलीना नरा: सर्वे स्थाप्या गुणणणैषिणा
Translation
ភីष្មបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ព្រះមហាក្សត្រដែលប្រាថ្នាចង់បានគុណធម៌ដ៏ឧត្តម មិនគួរតែងតាំងឲ្យធ្វើការនោះទេ ចំពោះមនុស្សទាំងឡាយដែលល្ងង់ខ្លៅ ទាបថោក ខ្វះប្រាជ្ញា មិនអាចគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ និងកើតក្នុងវង្សត្រកូលដែលត្រូវគេរិះគន់។
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
बालिशाःfoolish (persons)
बालिशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootबालिश
FormMasculine, Nominative, Plural
नnor/not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
क्षुद्राःbase/mean (persons)
क्षुद्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षुद्र
FormMasculine, Nominative, Plural
नnor/not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अप्राज्ञाःunwise/ignorant (persons)
अप्राज्ञाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअप्राज्ञ
FormMasculine, Nominative, Plural
नnor/not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अजितेन्द्रियाःthose whose senses are unconquered
अजितेन्द्रियाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअजितेन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Plural
नnor/not
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अकुलीनाःignoble/low-born (persons)
अकुलीनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअकुलीन
FormMasculine, Nominative, Plural
नराःmen/persons
नराः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
स्थाप्याःto be appointed/placed (in office)
स्थाप्याः:
Karma
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थाप्य
FormMasculine, Nominative, Plural
गुणैषिणाby one who seeks virtues/excellence
गुणैषिणा:
Karana
TypeAdjective
Rootगुणैषिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes