Shloka 7
Bhṛtya-niyoga: Role-appropriate appointment of servants and protection of the royal treasury (भृत्यनियोगः कोशरक्षणं च)
कुलीनं शिक्षितं प्राज्ञ ज्ञानविज्ञानपारगम् । सर्वशान्त्रार्थतत्त्वज्ञं सहिष्णुं देशजं तथा
kulīnaṁ śikṣitaṁ prājñaṁ jñāna-vijñāna-pāragam | sarva-śāstrārtha-tattvajñaṁ sahiṣṇuṁ deśajaṁ tathā ||
ភីෂ្មៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ដូច្នេះ ព្រះរាជាគួរតែងតាំងជាមន្ត្រី នរណាដែលមានវង្សត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ បានទទួលការអប់រំល្អ មានប្រាជ្ញា ជំនាញទាំងចំណេះដឹង និងការយល់ដឹងអនុវត្ត ហើយដឹងន័យពិតនៃសាស្ត្រ (śāstra) ទាំងឡាយ មានភាពអត់ធ្មត់ និងអត់ឱន និងជាជនជាតិដើមនៃដែនដី។ ពាក្យណែនាំរបស់មនុស្សបែបនេះ នឹងធ្វើឲ្យរាជ្យមានស្ថេរភាព ឲ្យនយោបាយស្របតាមធម៌ (dharma) និងទប់ស្កាត់ការប្រញាប់ប្រញាល់ ដោយសារចំណេះដឹង ចរិត និងការអត់ធ្មត់។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that a king’s minister should be chosen for character and competence: noble conduct and reputation, solid education, wisdom, mastery of both theory (jñāna) and practical judgment (vijñāna), deep understanding of śāstric principles, patience, and rootedness in the land. Such qualities make counsel reliable and dharma-aligned.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma is advising Yudhiṣṭhira on governance. Here he begins listing the essential qualifications of a minister, emphasizing learning, discernment, endurance, and local belonging as foundations for sound administration.